Funkcja alimentacji wyraża się w zabezpieczeniu egzystencji osób uprawnionych, a jeżeli chodzi o dzieci i młodzież, która nie jest jeszcze w stanie utrzymać się własnymi siłami, w zabezpieczeniu także środków ich wychowania. Instytucja alimentacji stoi na straży zapewnienia rodzinie niezbędnych do jej prawidłowego funkcjonowania środków materialnych.  Obciążając obowiązkiem materialnej pomocy osoby związane najbliższą więzią, alimentacja sprzyja kształtowaniu się poczucia odpowiedzialności za losy najbliższych.

Wszczęcie postępowania egzekucyjnego w sprawach alimentacyjnych

Do którego komornika można złożyć wniosek o wszczęcie postępowania egzekucyjnego w sprawie alimentów?

Wierzyciel ma możliwość złożenia wniosku egzekucyjnego do komornika właściwego dla miejsca  zamieszkania dłużnika lub miejsca zamieszkania wierzyciela.

Jakie dokumenty są wymagane przy składaniu wniosku o wszczęcie postępowania?

W celu rozpoczęcia egzekucji alimentów należy złożyć wniosek o wszczęcie postępowania egzekucyjnego w sprawach alimentacyjnych  wraz z oryginałem tytułu wykonawczego (np. wyrok sądu, postanowienie, ugoda).

W przypadku, gdy wniosek składa przedstawiciel ustawowy (np. rodzic)  w imieniu MAŁOLETNIEGO wierzyciela należy przedłożyć:

W przypadku, gdy wniosek składa PEŁNOLETNI wierzyciel należy przedłożyć:

Ponadto przedstawiciel ustawowy wierzyciela/pełnoletni wierzyciel we wniosku egzekucyjnym wskazuje swoje imię i nazwisko oraz adres, imiona i daty urodzenia małoletnich uprawnionych do alimentacji (jeżeli pełnoletni alimentowany chce aby rodzic mógł go reprezentować przed komornikiem dołącza się stosowne pełnomocnictwo ogólne). Określa się wysokość należnego roszczenia oraz wskazuje sposób przekazywania wyegzekwowanych środków (np. przelew), a także określamy do jakich składników majątkowych dłużnika należy skierować egzekucję – sposoby egzekucji.

Wierzycielowi alimentacyjnemu zaleca się otworzenie rachunku bankowego (wniosek – wskazanie rachunku bankowego, na który należy przekazywać wyegzekwowane kwoty), gdyż znacznie przyspiesza to przekazanie wyegzekwowanych należności.

Skuteczność prowadzonego postępowania egzekucyjnego uzależniona jest od posiadanego majątku przez dłużnika. Precyzyjne jego wskazanie we wniosku egzekucyjnym znacząco przyspiesza i ma wpływ na skuteczność egzekucji. Wierzyciel powinien we wniosku wskazać jak najwięcej informacji na temat dłużnika i jego majątku a także posiadane dane identyfikacyjne (PESEL, nr i seria dowodu osobistego, NIP, REGON) oraz właściwe dane adresowe.
Jeśli wypełnienie wniosku nastręcza trudności należy poprosić o pomoc w jego wypełnieniu kancelarię komornika.

Czy wierzyciel ma obowiązek wskazania majątku dłużnika?

Wierzyciel, kierując wniosek o wszczęcie egzekucji w sprawie alimentów nie ma obowiązku wskazywać sposobu egzekucji ani majątku dłużnika, z którego egzekucja ma być prowadzona. W takim wypadku uważa się, że wniosek dotyczy wszystkich dopuszczalnych sposobów egzekucji, z wyjątkiem egzekucji z nieruchomości.

Jak zainicjować egzekucję z nieruchomości w sprawie alimentacyjnej?

Egzekucja z nieruchomości w sprawach alimentacyjnych przeprowadzana jest w taki sam sposób jak w sprawach niealimentacyjnych.

Właściwym do prowadzenia egzekucji z nieruchomości jest komornik, w którego okręgu nieruchomość jest położona. Wierzyciel w czasie trwania całego postępowania egzekucyjnego z nieruchomości, zobowiązany jest do składania wniosków inicjujących  kolejne etapy egzekucji. W przypadku bezczynności wierzyciela  trwającej dłużej niż rok, komornik stwierdzi umorzenie egzekucji z nieruchomości.

Szczegółowe informację dostępne są w dziale NIERUCHOMOŚĆ.

Czy wierzyciel ponosi koszty wszczęcia i prowadzenia egzekucji alimentów ?

W sprawach z zakresu egzekucji roszczeń alimentacyjnych, co do zasady, wierzyciele zwolnieni są z ponoszenia kosztów.  Koszty te w całości obciążają dłużnika.

Jakie dokumenty należy złożyć, aby wszcząć egzekucję w stosunku do zobowiązanego przebywającego za granicą?

Przede wszystkim, za pośrednictwem Sądu Okręgowego, należy złożyć :

  • wniosek osoby pełnoletniej, uprawnionej lub przedstawiciela osoby małoletniej bądź pełnomocnika alimentowanego, w którym domaga się od zobowiązanego zamieszkałego za granicą dostarczenia utrzymania na podstawie załączonego tytułu wykonawczego. Wzór takiego wniosku jest załącznikiem Nr 21 do Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.01.2002r. (Dz. U. Nr 17, poz. 164 ze zm.),
  • odpis orzeczenia ostatecznego (wyrok) lub tymczasowego zabezpieczenia roszczenia (postanowienie) lub  innego tytułu sądowego zasadzającego alimenty (np. ugoda sądowa).
    Odpis musi zawierać wzmiankę o wykonalności, a jeżeli jest prawomocne – wzmiankę o prawomocności, koniecznie z datami od kiedy. Do każdego orzeczenia  należy dołączyć osobne tłumaczenia przysięgłe.  Ilość składanych egzemplarzy zależy od stosowanej umowy międzynarodowej,
  • zaświadczenie z sądu, który wydał wyrok zasadzający alimenty, a także informację w jaki sposób pozwany otrzymał wezwanie na rozprawę i odpis pozwu, jak również pouczenie o przysługujących mu prawach i środkach zaskarżenia  orzeczenia oraz terminie na jego wniesienie,
  • szczegółowe wyliczenie zaległości alimentacyjnych miesiąc po miesiącu, rok po roku, po odjęciu kwot otrzymanych od zobowiązanego (jeżeli takie były) oraz zastępczo od np. Funduszu Alimentacyjnego. Każdy rok powinien być zliczony z osobna, a kwota ogólna wynikająca ze wszystkich lat powinna być wskazana w walucie polskiej. Powyższą kwotę można przeliczyć na walutę danego kraju, biorąc pod uwagę średni kurs waluty wg tabel Narodowego Banku Polskiego, z dnia w którym świadczenie na dany miesiąc stało się wymagalne,
  • dane połączenia bankowego z kontem wierzyciela  w przelewach międzynarodowych, tj. nazwa i adres banku, numer konta, Międzynarodowy Numer Rachunku Bankowego (IBAN) oraz kod identyfikacyjny banku (BIC),
  • odpis aktu urodzenia dziecka. W sytuacji, kiedy dziecko jest pozamałżeńskie wymagany jest zupełny odpis aktu urodzenia dziecka. Jeśli dziecko przebywa w rodzinie zastępczej należy dołączyć postanowienie sądowe  o ustanowieniu rodziny zastępczej,
  • zaświadczenie o kontynuowaniu nauki w przypadku uprawnionego powyżej 16 roku życia, i co semestr nowe zaświadczenie, z którego wynika rodzaj szkoły, tryb kształcenia, przewidywany termin ukończenia nauki,
  • niektóre państwa wymagają dołączenia oświadczenia uprawnionego o swojej sytuacji majątkowej na formularzu, który jest przesyłany przez organ za granicą. Do formularza należy dołączyć dowody do uzyskiwanych dochodów  i ponoszonych wydatków,
  • pełnomocnictwo dla zagranicznego organu (tzw. Organu przyjmującego w państwie wykonania wniosku), w którym podpis osoby udzielającej pełnomocnictwa musi być poświadczony przez notariusza,
  • tłumaczenie wszystkich wysyłanych dokumentów na język urzędowy państwa lub inny, który Organ przyjmujący określił jako alternatywny. Tłumaczenie dokumentów dotyczy wszystkich adnotacji, pieczęci dokonanych  w języku polskim,
  • dołączenie fotografii uprawnionego, co nie jest bezwzględnie wymagane,
  • wskazane jest dołączenie innych dokumentów takich jak np.: pisemne uznanie przez ojca dziecka pozamałżeńskiego, dane dotyczące majątku dłużnika.

Komplet dokumentów przesyła obligatoryjnie właściwy sąd okręgowy jako konwencyjny Organ przesyłający, natomiast w każdym innym trybie wnioskodawca może sam przesłać wniosek. Wnioskodawca może zwrócić się również do sądu, który orzekał w sprawie, o przesłanie jego wniosku do Organu przyjmującego.

Prowadzenie Postępowania Egzekucyjnego w sprawach alimentacyjnych

Jakie czynności podejmowane są po złożeniu wniosku przez wierzyciela w kancelarii ?

Wierzyciel  inicjując postępowanie egzekucyjne składa wniosek. Przy rejestrowaniu wniosku każdej ze spraw nadawany jest indywidualny numer KMP, którym należy posługiwać się w kontakcie telefonicznym oraz korespondencyjnym. Jeśli wierzyciel we wniosku wskaże majątek dłużnika, komornik dokonując wszczęcia postępowania egzekucyjnego niezwłocznie dokona zajęcia wskazanego przez wierzyciela wynagrodzenia za pracę dłużnika, wierzytelności z tytułu wykonywanych umów czy rachunku bankowego.

Odpisy wszystkich zajęć kierowane są zarówno do dłużnika jak i wierzyciela. Komornik w celu ustalenia majątku dłużnika wysyła zapytania do takich instytucji jak Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Urząd Skarbowy, Centralna Ewidencja Pojazdów, Ewidencja Gruntów, Krajowy Rejestr Skazanych i Tymczasowo Aresztowanych, Powiatowy Urząd Pracy i inne. W przypadku dokonania skutecznego zajęcia komornik jest obowiązany do przekazania wierzycielowi wyegzekwowanych kwot w terminie nie dłuższym niż 4 dni.

Co w przypadku, jeśli dłużnik alimentacyjny zmienił miejsce zamieszkania lub nie przebywa pod adresem zameldowania ?

W takim przypadku komornik podejmuje czynności w postępowaniu egzekucyjnym, w tym zapytanie o udostępnienie danych z ewidencji ludności  zbioru PESEL. Jeżeli podejmowane czynności nie doprowadzą do ustalenia aktualnego adresu dłużnika, komornik wystąpi z wnioskiem do Policji o ustalenie miejsca pobytu dłużnika.

Co w przypadku, gdy nie ustalono żadnego majątku dłużnika, do którego można by skierować egzekucję ?

W przypadku gdy nie ustalono majątku dłużnika do którego mogłaby być skierowana egzekucja komornik z urzędu, w razie powstania zaległości za okres dłuższy niż  6 miesięcy, składa wniosek do Krajowego Rejestru Sądowego o wpis dłużnika do rejestru dłużników niewypłacalnych.

Przedstawiciel ustawowy lub pełnoletni wierzyciel może również złożyć doniesienie do Prokuratury o uporczywym uchylaniu się od obowiązku alimentacyjnego, co w świetle polskich przepisów jest przestępstwem w myśl art. 209 kk i za co grozi kara grzywny, ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.
Jedną z możliwości, w przypadku stwierdzenia bezskutecznej egzekucji, jest również  złożenie w urzędzie gminy lub miasta wniosku o przyznanie świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

Kiedy i kto może uzyskać świadczenia z funduszu alimentacyjnego ?

Są trzy niezbędne kryteria do otrzymywania świadczeń z funduszu alimentacyjnego:
1) kryterium bezskuteczności egzekucji:
Egzekucja jest bezskuteczna, jeżeli w okresie ostatnich dwóch miesięcy przed złożeniem wniosku o świadczenia z funduszu alimentacyjnego komornik nie wyegzekwował pełnej należności z tytułu zaległych i bieżących zobowiązań alimentacyjnych. Bezskuteczność egzekucji potwierdza prowadzący egzekucję komornik sądowy odpowiednim zaświadczeniem (zaświadczenie jest ważne tylko w miesiącu wystawiania)- WNIOSEK O WYDANIE ZAŚWIADCZENIA.

2) kryterium wieku:
Świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują co do zasady, osobie niepełnoletniej, a więc osobie, która nie ukończyła 18 roku życia i jest uprawniona do alimentów. Ze świadczeń mogą korzystać pełnoletnie osoby stanu wolnego, które pobierają naukę w szkole lub w szkole wyższej do ukończenia 25 roku życia, a w sytuacji orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności- bezterminowo.

3) kryterium dochodowe:
Miesięczny dochód w przeliczeniu na członka rodziny nie może przekroczyć 725zł.

Prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego ustala się na okres świadczeniowy począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek.

Prawo do świadczeń nie przysługuje osobie, która:

  • została umieszczona w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie,
  • została umieszczona w rodzinie zastępczej,
  • jest pełnoletnia i posiada własne dziecko,
  • zawarła związek małżeński.

Zakończenie Postępowania Egzekucyjnego w sprawach alimentacyjnych

Kiedy ustaje obowiązek alimentacyjny ?

O wygaśnięciu obowiązku alimentacyjnego rodziców względem dziecka decyduje kryterium osiągnięcia przez dziecko zdolności do samodzielnego utrzymania się (art. 133 KRO).

Najczęściej następuje to wtedy, gdy dziecko ukończy naukę i otrzyma należyte przygotowanie do zawodu.  Jeżeli więc dziecko ukończyło szkołę średnią zawodową, uzyskało konkretny zawód dający możliwość zatrudnienia i nie podjęło od razu wyższych studiów nie może żądać od rodziców finansowania znacznie opóźnionych studiów, lecz powinno podjąć pracę zarobkową. Natomiast w sytuacji gdy dziecko po szkole zawodowej będzie kontynuowało naukę na przykład na studiach wyższych przez ten cały czas obowiązek alimentacyjny będzie trwał i będzie jak najbardziej aktualny.

Jak zakończyć lub ograniczyć postępowanie egzekucyjne przez wierzyciela ?

W przypadku wygaśnięcia obowiązku alimentacyjnego Komornik umorzy postępowanie egzekucyjne w zakresie alimentów bieżących (lub w całości) na wniosek:

  • penoletniego wierzyciela - Wniosek o umorzenie alimentów bieżących/zaległych,
  • dłużnika, który do wniosku dołączy prawomocne orzeczenie sądu o uchyleniu obowiązku alimentacyjnego (pozew o uchylenie obowiązku alimentacyjnego dłużnik winien złożyć do sądu właściwego dla miejsca zamieszkania wierzyciela).